Trong hoạt động xuất nhập khẩu và logistics, cảng biển thường được xem là “đầu mối” quan trọng của chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, khi lưu lượng hàng hóa ngày càng tăng, áp lực tại các cảng biển lớn cũng ngày càng cao. Đây chính là lý do mô hình cảng cạn (ICD) ra đời và trở thành một mắt xích không thể thiếu trong hệ thống logistics hiện đại.
Vậy cảng cạn là gì, có chức năng ra sao và đóng vai trò như thế nào trong hoạt động logistics? Hãy cùng Viettel Warehousing (VWS) tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
1. Cảng cạn là gì?
Cảng cạn, hay còn gọi là ICD (Inland Container Depot), là khu vực logistics nằm trong nội địa có chức năng tiếp nhận, lưu trữ, trung chuyển và xử lý container hàng hóa xuất nhập khẩu. Đây được xem như một “cảng biển thu nhỏ”, giúp hỗ trợ hoạt động vận tải và giảm tải cho các cảng biển lớn.
Theo quy định tại Nghị định 38/2017/NĐ-CP, cảng cạn là một bộ phận thuộc hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông vận tải, đóng vai trò đầu mối kết nối hoạt động vận chuyển hàng hóa với cảng biển, cảng hàng không, ga đường sắt, cảng thủy nội địa và cửa khẩu đường bộ.
Hiểu đơn giản, cảng cạn là nơi doanh nghiệp có thể thực hiện nhiều hoạt động logistics như:
- Tập kết container
- Lưu kho hàng hóa
- Gom hàng, phân phối hàng
- Làm thủ tục hải quan
- Trung chuyển hàng xuất nhập khẩu
Khác với cảng biển, cảng cạn thường được xây dựng sâu trong nội địa, gần khu công nghiệp, trung tâm sản xuất hoặc các tuyến giao thông trọng điểm nhằm tối ưu việc vận chuyển hàng hóa.
Trong thực tế, cảng cạn còn được biết đến với nhiều tên gọi như:
- Cảng khô (Dry Port)
- Cảng container nội địa
- Địa điểm thông quan nội địa
- Depot container
Sự phát triển của cảng cạn giúp tăng khả năng kết nối đa phương thức giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và cảng biển, từ đó nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.
2. Chức năng chính của cảng cạn
Cảng cạn không chỉ là nơi tập kết container mà còn đóng vai trò như một trung tâm logistics hỗ trợ toàn diện cho hoạt động xuất nhập khẩu. Với khả năng kết nối trực tiếp đến cảng biển, cửa khẩu, ga đường sắt và các khu công nghiệp, cảng cạn giúp tối ưu quy trình vận chuyển và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.
Dưới đây là những chức năng quan trọng của cảng cạn trong hoạt động logistics hiện nay:
Tiếp nhận và vận chuyển container
Cảng cạn là nơi tiếp nhận container hàng hóa từ nhiều phương thức vận tải như đường bộ, đường sắt hoặc đường thủy nội địa. Sau khi tập kết, container sẽ được phân phối đến cảng biển, nhà máy, kho bãi hoặc các điểm giao nhận khác.
Việc trung chuyển container tại cảng cạn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình vận chuyển và giảm áp lực cho cảng biển vào thời điểm cao điểm.
Đóng hàng và dỡ hàng container
Một trong những chức năng quan trọng của cảng cạn là hỗ trợ:
- Đóng hàng vào container
- Dỡ hàng khỏi container
- Kiểm đếm và phân loại hàng hóa
Quá trình này giúp hàng hóa được xử lý nhanh chóng, hạn chế thất thoát và tối ưu thời gian giao nhận.
Lưu trữ và quản lý hàng hóa
Cảng cạn cung cấp hệ thống kho bãi phục vụ việc lưu trữ:
- Container rỗng
- Container hàng
- Hàng hóa xuất nhập khẩu
Ngoài chức năng lưu kho tạm thời, cảng cạn còn hỗ trợ quản lý hàng hóa bằng hệ thống công nghệ hiện đại, giúp doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát số lượng, tình trạng và thời gian lưu trữ hàng hóa.
Thực hiện thủ tục hải quan
Nhiều cảng cạn hiện nay được tích hợp chức năng kiểm tra và thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp có thể thực hiện:
- Khai báo hải quan
- Kiểm hóa
- Niêm phong container
- Hoàn tất thủ tục xuất nhập khẩu
Điều này giúp giảm tải cho cơ quan hải quan tại cảng biển, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hàng hóa.
Gom hàng và chia hàng lẻ
Đối với hàng lẻ (LCL), cảng cạn đóng vai trò gom hàng từ nhiều chủ hàng vào cùng một container hoặc phân tách hàng hóa sau khi nhập khẩu.
Chức năng này giúp:
- Tối ưu chi phí vận chuyển
- Tăng hiệu quả khai thác container
- Hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu với số lượng hàng nhỏ
Sửa chữa và bảo dưỡng container
Ngoài các hoạt động logistics, cảng cạn còn thực hiện:
- Kiểm tra kỹ thuật container
- Sửa chữa container hư hỏng
- Bảo dưỡng container trước và sau vận chuyển
Nhờ đó đảm bảo container đáp ứng yêu cầu an toàn trong quá trình lưu thông hàng hóa.
Kết nối vận tải đa phương thức
Cảng cạn được xem là mắt xích quan trọng trong hệ thống logistics hiện đại khi có khả năng kết nối linh hoạt giữa:
- Đường bộ
- Đường sắt
- Đường thủy nội địa
- Cảng biển
- Cảng hàng không
Sự kết nối này giúp quá trình vận chuyển hàng hóa diễn ra nhanh hơn, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực vận hành chuỗi cung ứng.
3. Vai trò của cảng cạn trong logistics
Giảm áp lực cho cảng biển
Một trong những vai trò quan trọng nhất của cảng cạn là hỗ trợ giảm tải cho các cảng biển lớn. Thay vì tập trung toàn bộ hoạt động lưu trữ, kiểm hóa và xử lý container tại cảng biển, nhiều công đoạn được chuyển về các ICD trong nội địa. Điều này giúp giảm tình trạng ùn tắc container, rút ngắn thời gian chờ bốc dỡ và nâng cao hiệu quả khai thác tại cảng.
Trong bối cảnh lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng tăng, cảng cạn được xem là giải pháp giúp hệ thống logistics vận hành ổn định và hiệu quả hơn.
Tối ưu chuỗi cung ứng và giảm chi phí logistics
Cảng cạn đóng vai trò là điểm trung chuyển hàng hóa giữa doanh nghiệp, khu công nghiệp và cảng biển. Nhờ được bố trí tại các vị trí chiến lược gần trung tâm sản xuất hoặc tuyến giao thông trọng điểm, ICD giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lưu trữ và vận chuyển hàng hóa.
Việc tập kết và xử lý hàng hóa ngay trong nội địa giúp giảm chi phí vận chuyển, tối ưu thời gian giao nhận và hạn chế phát sinh chi phí lưu kho tại cảng biển. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.
Thúc đẩy vận tải đa phương thức
Cảng cạn là mắt xích quan trọng trong hệ thống vận tải đa phương thức khi có khả năng kết nối linh hoạt giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và cảng biển.
Sự kết nối này giúp hàng hóa được lưu thông nhanh chóng và thuận tiện hơn, đồng thời giảm áp lực cho vận tải đường bộ. Đây cũng là xu hướng phát triển logistics bền vững đang được nhiều quốc gia ưu tiên triển khai.
Hỗ trợ hoạt động thông quan hàng hóa
Khác với kho bãi thông thường, cảng cạn có thể thực hiện nhiều thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp có thể khai báo hải quan, kiểm hóa, niêm phong container và hoàn tất thủ tục thông quan ngay tại ICD trước khi hàng được đưa ra cảng biển.
Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý hàng hóa, giảm tình trạng quá tải tại cửa khẩu và nâng cao hiệu quả quản lý logistics.
Gia tăng giá trị dịch vụ logistics
Ngoài chức năng lưu trữ và trung chuyển container, cảng cạn còn cung cấp nhiều dịch vụ logistics đi kèm như:
- Gom và chia hàng lẻ
- Đóng gói, dán nhãn hàng hóa
- Quản lý tồn kho
- Sửa chữa và bảo dưỡng container
- Vận chuyển nội địa
Những dịch vụ này giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.
Góp phần thúc đẩy phát triển thương mại và logistics quốc gia
Sự phát triển của hệ thống cảng cạn không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu mà còn góp phần nâng cao năng lực logistics quốc gia. Các ICD giúp kết nối hiệu quả giữa khu sản xuất với cảng biển, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại trong nước và quốc tế.
Tại Việt Nam, nhiều cảng cạn tại các khu vực như TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Hải Phòng hay Hà Nội đang phát huy vai trò quan trọng trong việc trung chuyển hàng hóa, giảm áp lực cho cảng biển và thúc đẩy tăng trưởng ngành logistics.
Cảng cạn đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hoạt động logistics và xuất nhập khẩu hiện đại, giúp doanh nghiệp tối ưu vận chuyển, giảm chi phí lưu kho và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh nhu cầu lưu thông hàng hóa ngày càng tăng, việc lựa chọn một đơn vị logistics uy tín đồng hành là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Viettel Warehousing (VWS) cung cấp giải pháp kho vận và logistics toàn diện với hệ thống kho hiện đại, ứng dụng công nghệ quản lý tiên tiến, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu lưu trữ, vận hành và phân phối hàng hóa hiệu quả.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm giải pháp logistics chuyên nghiệp, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành, hãy liên hệ ngay với VWS để được tư vấn giải pháp phù hợp nhất.